Bewust docentschap
Leeruitkomst
Je werkt aan je professionele ontwikkeling als docent, door te werken aan vraagstukken uit je eigen onderwijspraktijk, waarbij je gebruik maakt van theorie, feedback en reflectie. Dit draagt bij aan een onderbouwde visie op onderwijs en leren.
Criteria
⋅ Je relateert je eigen visie op leren, onderwijs en docentschap aan DBE
⋅ Je bent je bewust van je kwaliteiten en ontwikkelpunten en gebruikt deze als uitgangspunt voor je ontwikkeling.
⋅ Je stuurt je ontwikkeling door te reflecteren.
⋅ Je hebt actief bronnen onderzocht om je ontwikkeling te sturen.
REFLECTIE
Waar stond ik?
Aan het begin van de reis die BDB heet vond ik het lastig om persoonlijke leervragen te formuleren die passen bij Bewust Docentschap. Tijdens de tweedaagse hoorde ik zoveel termen die ik nog niet kende, dat ik er zenuwachtig van werd. Ik was nog niet zo lang docent en mijn leerwensen waren vooral heel praktisch van aard: hoe breng ik de juiste balans aan tussen kennisoverdracht en werken in de les? Hoe kan ik studenten met ongemotiveerd gedrag toch motiveren? Wat is goede feedback en wat is genoeg? Wat voor tools helpen mij nou bij het geven van goede lessen? Hoe zorg ik er voor dat studenten bij mij in de les terugkomen?
Tijdens de tweedaagse hoorde ik sommige BDB’ers in het kader van leerdoelen al praten over zaken als zelfregulerend leren, constructive allignment, double diamond, feedback literacy… Het duizelde me eerlijk gezegd en het deed me ook twijfelen. Waren mijn ontwikkelwensen wellicht te basaal?
Ik legde de opdracht om ‘leerdoelen’ voor Bewust Docentschap te formuleren maar even weg. En toen kwam langzamerhand het besef: al die verschillende ‘praktische’ leervragen, die kan ik onderbrengen in de verschillende van de BDB. En dat vocabulaire?
Dat zou bij mij vanzelf ook wel komen. Want al doende merkte ik dat je niet alleen gereedschap in je gereedschapskist verzamelt, maar ook de taal van ‘de docent’ leert spreken.
Maar wie is dan ‘de docent’? En hoe verhoud ik me tot dat concept? In de COL bespraken we wat bewust docentschap nou eigenlijk is. Het deed me beseffen dat ik in mijn verlangen naar ‘praktische handvatten’ helemaal nog niet goed had nagedacht over wat ik nou eigenlijk ‘goed onderwijs’ vind; hoe ik denk over leren. En over wie ik ben als docent; wat voor eigenschappen, drijfveren en waarden breng ik nu eigenlijk mee? En hoe kan ik die bewust in zetten in het klaslokaal, om studenten aan het leren te krijgen? In dat licht heb ik mijn leervragen voor Bewust Docentschap uiteindelijk passend geformuleerd als persoonlijke ontdekkingsvragen:
– Wat vind ik nou eigenlijk het doel van onderwijs, wat vind ik belangrijk als het gaat om leren en hoe kijk ik in dat kader naar de rol van de docent?
– Wie ben ik eigenlijk als docent? Wat zijn mijn kwaliteiten en valkuilen? En wat betekenen die voor mijn dagelijkse praktijk als docent?
Wat heb ik gedaan? Wat heb ik geleerd? En hoe pas ik dat toe?
Om een antwoord op deze vragen te vinden ben op ‘ontdekkingsreis’ gegaan. Het was een reis langs zaken als reflectie, literatuur, discussie en ontvangen van feedback. Hieronder licht ik een aantal belangrijke activiteiten toe. Ik vat samen wat ze me hebben doen beseffen over (mijn) docentschap en verwijs ook naar de bijbehorende bewijsstukken die ik op andere pagina’s heb onder gebracht. Ze zijn het lezen waard!
Mijn achtergrond
Als docent breng je je persoonlijke levens- en leerervaringen met je mee. In de COL hebben we besproken (en bij elkaar gezien) hoe het opstellen van een leef- leer biografie, en daarmee een terugblik naar het verleden, je helpt in te zien wat dat in het heden betekent; voor je persoonlijke visie op leren en onderwijs en de manier waarop je je docentschap invulling geeft en wil geven. Je denkt na over zaken als: je achtergrond (qua opleiding en opvoeding), waar en wat je tijdens je leven hebt geleerd en wat jouw eigen leervoorkeur is. Voor mij is mijn Vrije School achtergrond een hele belangrijke geweest. In het visiedocument (zie volgende punt) heb ik de inzichten die ik tijdens het maken van de leef- leerbiografie opdeed meegenomen. Daar kan je er dus meer over lezen. Daarin kan je zien hoe mijn eigen leerreis is geweest van geboorte tot BDB.
Mijn visie
Op deze pagina heb ik mijn persoonlijke visie uiteengezet. Daar maak ik ook de koppeling met een aantal belangrijke elementen die ten grondslag liggen aan DBE. Op die pagina lees je dat onderwijs voor mij een proces van groei, verbinding en voorbereiding is. Groei, omdat leren studenten niet alleen helpt kennis en vaardigheden te ontwikkelen, maar hen ook uitdaagt zichzelf te ontdekken en verantwoordelijkheid te nemen voor hun eigen leerproces. Verbinding, omdat leren sterker wordt in interactie met anderen, waarbij samenwerking, feedback en reflectie bijdragen aan zowel persoonlijke als professionele ontwikkeling. En voorbereiding, omdat onderwijs niet alleen gericht moet zijn op een beroep, maar ook op het verdere volwassen leven en de uitdagingen van een continu veranderende wereld.
Als docent zie ik mezelf naast vak-expert vooral als gids, motivator en coach. Ik streef ernaar een leeromgeving te creëren waarin studenten zich gezien, gehoord en veilig voelen; waar ze mogen experimenteren en fouten mogen maken. Tegelijkertijd bied ik hen de ondersteuning die nodig is om verantwoordelijkheid te nemen en zelfstandig te leren, met oog voor hun individuele behoeften en de groepsdynamiek. Mijn doel is vooral om onderwijs te bieden dat niet alleen betekenisvol en praktisch toepasbaar is, maar studenten ook inspireert om zichzelf en hun toekomst vorm te geven.
"Onderwijs is voor mij een proces van groei, verbinding en voorbereiding."
Mijn docentschap
Één van de dingen die ik als HR adviseur graag deed was het coachen van leidinggevenden. Net als bij docentschap is het als leidinggevende enorm belangrijk om te weten wie je zelf bent; waar jouw krachten en uitdagingen liggen. En hoe die jouw werk en dynamiek met (en ín) je team kunnen beïnvloeden. Een tool die ik als adviseur graag inzette om leidinggevenden te helpen is het Kernkwadrant van Ofman. Deze helpt je inzicht te krijgen in je kernkwaliteiten, valkuilen, uitdagingen en allergieën (Corequality International, z.d.). Ook mijn coachstudenten laat ik in het tweede jaar van de bachelor het kwadrant invullen, in het kader van hun persoonlijke en professionele ontwikkeling.
Hoewel ik het kernkwadrant ooit wel zelf heb ingevuld, is dat erg lang geleden. De wil te ontdekken wie ik ben als docent, wat mij authentiek maakt, maar ook waar ik voor moet waken, bleek een mooie gelegenheid om deze zelf weer eens in te vullen. Op deze pagina kan je de uitgebreide versie van mijn zelfanalyse vinden die ik aan de hand van het kernkwadrant van Ofman heb gemaakt. Daarin vertel ik over mijn belangrijkste kernkwaliteiten: empathie, geduld en communicatieve vaardigheden, zoals actief luisteren en het stellen van gerichte vragen. Deze kwaliteiten ondersteunen mijn drijfveer om anderen te begeleiden in hun persoonlijke en professionele groei.
Mijn valkuilen hangen samen met deze kwaliteiten. Zo kan mijn empathie leiden tot een (te) groot verantwoordelijkheidsgevoel voor de ander, mijn geduld tot te weinig aanmoediging, en mijn focus op harmonie tot het vermijden van confrontaties. Hier bewust van zijn helpt mij om bewuster te schakelen tussen luisteren, sturen en confronteren, en om balans te vinden tussen het bieden van veiligheid enerzijds en uitdaging anderzijds in het klaslokaal.
In mijn rol als docent gebruik ik mijn kwaliteiten om een veilige leeromgeving te creëren waarin studenten durven vragen te stellen, fouten te maken en samen te werken. Tegelijkertijd werk ik aan mijn uitdagingen, zoals het bewaken van grenzen, het doorbreken van mijn toch wel bestaande neiging tot overanalyse en het effectief inzetten van feedback. Door mijn kwaliteiten bewuster in te zetten en aan mijn eigen valkuilen te blijven werken, voel ik me sterker als docent.
Ontvangen feedback
Feedback wordt vaak gezien als een hulpmiddel voor verbetering; voor het ontdekken waar groeimogelijkheden liggen. Maar het is ook een essentieel instrument om jezelf beter te leren kennen. Soms ben je onbewust bekwaam in zaken, of doe je de dingen vanuit jezelf al zó natuurlijk, dat je je niet beseft dat het een kwaliteit is die jou uniek maakt. Anderen kunnen je helpen dit te ontdekken, je hier bewuster van te maken. Feedback is (ik houd van metaforen) als een spiegel die je kan helpen in te zien hoe anderen jou als docent ervaren. Het hele afgelopen jaar heb ik feedback verzameld. De feedback gaf me (meer) inzicht in mijn sterke, unieke kwaliteiten en eigenschappen, en in mijn groeimogelijkheden. Ik heb deze inzichten meegenomen in het schrijven van mijn verschillende bewijsstukken, zoals het bovengenoemde stuk over ‘mijn docentschap’ maar natuurlijk ook in documenten die ondergebracht zijn bij andere leeruitkomsten.
Door feedback uit verschillende bronnen (360 graden) te verzamelen, heb ik geprobeerd een breed perspectief op mijn eigen functioneren als docent te krijgen en zo een beter beeld te ontvangen van hoe mijn authenticiteit op verschillende niveaus tot uiting komt en gewaardeerd wordt. Het heeft me ook geholpen om (nieuwe) ontwikkelpunten te ontdekken, waarop ik kan verder bouwen in het komende jaar. De verzamelde feedback en mijn reflectie daarop vind je hier.
Door feedback uit verschillende bronnen (360 graden) te verzamelen, heb ik geprobeerd een breed perspectief op mijn eigen functioneren als docent te krijgen en zo een beter beeld te ontvangen van hoe mijn authenticiteit op verschillende niveaus tot uiting komt en gewaardeerd wordt. Het heeft me ook geholpen om (nieuwe) ontwikkelpunten te ontdekken, waarop ik kan verder bouwen in het komende jaar. De verzamelde feedback en mijn reflectie daarop vind je hier.
De bestemming… en verder!
Middels de weergave van mijn ontdekkingsreis en de onderliggende pagina’s en verslagen, waarin reflectie, theoretische onderbouwing en verwerking van feedback centraal staan, vertrouw ik er op te voldoen aan de leeruitkomst en criteria. In onderstaande tabel maak ik dit nog eens overzichtelijk. Ik kijk er naar uit om ook na het afsluiten van de BDB verder te mogen groeien in het docentschap, want ik besef me dat dit een continu voortdurend proces is. De inzichten die ik heb opgedaan en heb opgenomen in dit portfolio vormen een prachtig fundament om op verder te bouwen.
Bewust Docentschap. Je werkt aan je professionele ontwikkeling als docent, door te werken aan vraagstukken uit je eigen onderwijspraktijk, waarbij je gebruik maakt van theorie, feedback en reflectie. Dit draagt bij aan een onderbouwde visie op onderwijs en leren.
| |
⋅ Je relateert je eigen visie op leren, onderwijs en docentschap aan DBE | In het stuk over mijn visie op opleiden, leren en docentschap laat ik zien dat ik deze relateer aan belangrijke uitgangspunten over DBE. |
⋅ Je bent je bewust van je kwaliteiten en ontwikkelpunten en gebruikt deze als uitgangspunt voor je ontwikkeling. | Door het hele portfolio heen laat ik zien dat ik mij bewust ben van mijn kwaliteiten en ontwikkelpunten, en die als uitgangspunt heb gebruikt voor het formuleren van persoonlijke leer,- ontwikkel,- en ontdekkingsdoelen. Ik licht dit nog extra uit in de uitgebreide zelfanalyse die ik aan de hand van het kernkwadrant heb gemaakt. |
⋅ Je stuurt je ontwikkeling door te reflecteren. | In het portfolio zijn meerdere zelfanalyses opgenomen waarin ik op mezelf reflecteer. Ik reflecteer ook uitgebreid op elk leeruitkomst (op de betreffende landingspagina’s) en op de ontvangen feedback (op mijn subpagina over feedback). Ik laat daar zien dat ik in staat ben om nieuwe ontwikkelpunten te vinden en me daarmee continu aan het doorontwikkelen ben. |
⋅ Je hebt actief bronnen onderzocht om je ontwikkeling te sturen. | Dit heb ik gedaan in de brede zin van het woord. Bronnen die mijn ontwikkeling sturen zijn: feedback van studenten, peers, leidinggevende, docenten tijdens ateliers BDB. Maar bijvoorbeeld ook door literatuur te bestuderen en daar handvaten te vinden om na zelfanalyses ook praktisch aan de slag te gaan met mijn leerdoelen.
|
Meer weten?
Bijlagen bewust docentschap