Zelfanalyse van een eigen onderwijsactiviteit: hoe handel ik nu? Wat doet dat met mij? En mijn studenten?
(analyse is geschreven in april 2024)

Om kritisch te kijken naar mijn eigen houding en handelen bij ongewenst/ongepast gedrag bespreek ik de les waar ik het minst trots op ben geweest in het afgelopen jaar. Het was de allereerste HRM expert les die ik gaf aan nieuwe eerstejaars studenten. Het waren onder andere mijn coach studenten. Ik voelde me redelijk comfortabel. Omdat ik de studenten grotendeels al een beetje kende, dacht ik dat wel goed zou komen. Als ik verbinding voel met mensen, voel ik me meestal immers ook comfortabeler in het handelen.  

Maar de les verliep rommelig. Allereerst kwamen er een aantal studenten te laat binnen. Een van hen excuseerde zich, maar de andere twee liepen gewoon door. De aandacht, die ik net van de andere studenten had, verslapte, want de ‘laatkomers’ moesten een plek vinden en dat bleek niet zo makkelijk te zijn. Ik had de studenten vrolijk begroet en wachtte tot ze een plek hadden gevonden. Gelukkig had ik daarna de aandacht van de studenten weer. Ik kon los. Het begin van de les was prettig; ik vertelde over mezelf en mijn achtergrond. Ik vroeg aan studenten wat ze überhaupt wisten over HRM, en toen bleek: niets, of in ieder geval, zeer weinig. Wellicht dat het daar al mis ging. De lesstof van vandaag moest namelijk de basis leggen voor de rest van hun tijd hier aan de HMS. Maar als studenten nog niets weten, is 1,5 uur vrij weinig. En als je later bent begonnen omdat er een aantal studenten te laat komen, dan houd je nog minder tijd over… Toch ging ik met goede moed aan de slag en startte mijn powerpoint op. Daarna merkte ik dat de aandacht steeds meer verslapte. Studenten waren aan het roezemoezen en zaten op hun telefoon. En eerlijk gezegd? Ik vond de stof zelf ook zwaar; ik had het me nog niet echt eigen kunnen maken, want het was de eerste keer dat ik de les gaf. En zoals eerder benoemd, omdat het de allereerste les was die studenten kregen op het gebied van HRM moest er véél besproken worden.  

De les was dus voornamelijk opgebouwd uit zenden. Ik deed wat ik kon op dat moment. Ik had nog niet zo veel in mijn repertoire: ik probeerde ze op een aardige manier aan te spreken en dan was het weer even stil. Maar een paar minuten later begon het geroezemoes weer. Ik voelde dat dit niet werkte, maar wist ook niet wat ik kon doen. Ik moést voor mijn gevoel de stof behandelen, want anders konden we de volgende keer ook niet verder. En ik had maar drie sessies…  

Uiteindelijk werd het vanzelf 11 uur. Ik was ergens opgelucht, maar voelde me ook onrustig. Als kers op de taart kwamen er een aantal internationale studenten naar me toe. Ze begonnen te klagen over de andere studenten in de les, gaven aan dat het zo onbeleefd was geweest en vroegen me waarom ik eigenlijk niets gedaan had? Ik heb ze uitgelegd dat ik vond dat ze gelijk hadden en dat ik er de volgende keer accurater op zou reageren. De rest van de dag voelde ik me moe, enigszins gegeneerd en vooral: niet trots.  

Wat kan ik doen om adequater te reageren?  
Natuurlijk is niet elke les zoals bovenstaande. Maar in vrijwel elke les heeft wel een element van ongewenst/ ongepast gedrag. Ik denk dat je dat als docent ook niet helemaal kan voorkomen. Maar na deze les werd het mijn doel om in ieder geval adequater te kunnen reageren, op een pro-actieve manier én on the spot. Zodat ik me minder uitgeput zou voelen, maar ook, zodat de studenten die wél ‘bij de les zijn’ dat zouden zien. En natuurlijk, om de studenten in een lerende houding te krijgen.  

Om mijn repertoire uit te breiden ben ik in gesprek gegaan met collega’s. Daaruit bleek (natuurlijk!): Iedereen heeft zo zijn/ haar eigen manier van hiermee om gaan. Ze benoemden onder andere:  

• Als een student te laat komt mag hij/ zij buiten op de gang wachten. Hij/ zij mag pas binnenkomen op het moment dat ik naar de deur loop om de student te verwelkomen.  

• Als ik zie dat een student op zijn/ haar telefoon zit benoem ik dat en vraag ik ze even focus te houden. 

• Ik maak duidelijke regels aan het begin van het semester. Ik schrijf ze op en kan er dan op terugkomen als studenten zich er niet aan houden.  

• Ik vraag studenten direct wat de oorzaak is van hun gedrag. Zo beseffen ze zich dat het gezien wordt en doordat ze dit gevraagd wordt moeten ze direct verantwoording afleggen.  

• Ik heb zonnebrillenhoesjes gekocht en laat studenten als experiment nu aan het begin van de les hun telefoons daarin doen. Zelf neem ik daarin het goede voorbeeld.  

Wat ook indruk op mij maakte was zien hoe één van mijn collega’s dit aanpakte, toen hij een presentatie moest houden voor een hele grote groep studenten. Hij benoemde het direct als er ongewenst gedrag plaatsvond (praten, telefoongebruik). Hij was streng, maar vermengde zijn opmerkingen met humor, én legde direct uit waarom hij het belangrijk vond. Hij koppelde bijvoorbeeld het gedrag aan het aannemen van een professionele houding, wat in hospitality heel erg belangrijk is. En de studenten? Die reageerden, luisterden en boden hun excuses aan. Ik ben later nog een les van hem gaan bijwonen, omdat ik dit zo’n prettige, gebalanceerde manier van aanspreken op gedrag vond.